Panel dyskusyjny poświęcony pejzażowi dźwiękowemu oraz ekologii akustycznej. Zderza foniczną mądrość dawnych wspólnot tradycyjnych ze współczesnym problemem smogu akustycznego, nadmiernego przebodźcowania i lęku przed ciszą.
„Milczenie to nie brak dźwięku, lecz przestrzeń, w której rodzi się każde prawdziwe brzmienie.”
John Main
Czy współczesny człowiek potrafi jeszcze świadomie zarządzać ciszą i brzmieniem, czy też zamienił przestrzeń swojego życia w permanentne wysypisko hałasu?? Wychodząc od myśli Johna Maina, będziemy badać pejzaż dźwiękowy (soundscape) jako ważną materię naszej tożsamości. W tej dyskusji zderzymy foniczną mądrość dawnych wspólnot z wyzwaniami współczesnej ekologii akustycznej.
Naszych przodków cechowała zupełnie inna od współczesnej „kultura ucha”, której najwspanialszym wyrazem była tradycyjna muzyka i śpiew. Ludowe instrumentarium oraz naturalna wibracja ludzkiego głosu stanowiły narzędzia do aktywnego reżyserowania przestrzeni. Pieśń obrzędowa czy zawołania na hali nie były jedynie estetycznym popisem – były formą komunikacji z naturą i drugim człowiekiem, wymagającą szacunku dla milczenia, z którego się rodziły i w którym wybrzmiewały. Cisza rytualna stanowiła tam nienaruszone sacrum – przestrzeń, w której wypowiadane słowo nabierało właściwej mocy. Ponadto dawna audiosfera była naturalnie zintegrowana z organiczną architekturą prowincji. Tradycyjne materiały, takie jak drewno, strzecha czy glina, tworzyły miękki rezonans, tłumiły zgiełk i spajały wspólnotę wokół żywego głosu.
Dziś mierzymy się z agresywnym smogiem akustycznym i chaosem przestrzennym, który niszczy naturalną akustykę miejsc. Jako społeczeństwo wykształciliśmy również lęk przed ciszą – bojąc się spotkania z samym sobą, poddajemy się akustycznej tresurze cyfrowych powiadomień i bezustannie bombardujemy swoje zmysły kompulsywnie generowanym hałasem. Efektem tego jest głębokie przebodźcowanie oraz rozpad więzi.
Podczas debaty poszukamy w kulturze tradycyjnej inspiracji do stworzenia kulturowych antidotów na współczesną znieczulicę relacyjną oraz słuchowe otępienie. Zapytamy, jak dawne praktyki szacunku dla milczenia oraz mądrego kształtowania przestrzeni brzmienia mogą pomóc nam uzdrowić dzisiejszą audiosferę i przywrócić dobrostan psychiczny.
Przewodnicy i Architekci Rozmowy:
- Opieka Naukowa (Etnomuzykologia): dr hab. Weronika Grozdew-Kołacińska, prof. IS PAN – kierownik Pracowni Etnomuzykologii IS PAN. Wybitna badaczka i pieśniarka, która wnosi do panelu rygor naukowy oraz głębokie zrozumienie tradycyjnych kodów muzycznych jako żywej, pulsującej tkanki tożsamościowej.
- Moderacja (Architektura i Tradycja): Krzysztof Trebunia-Tutka – lider zespołu Trebunie-Tutki, architekt, pedagog i multiinstrumentalista. Jako architekt i wybitny promotor kultury góralskiej potrafi w unikalny sposób połączyć techniczno-przestrzenny rygor projektowania środowiska z muzyczną wrażliwością na czystość tradycyjnego brzmienia i rolę pauzy w sztuce.
Głosy Rezonujące:
- Rejestr antropologiczny: prof. dr hab. Bożena Muszkalska (UAM i UWr) – uznana w świecie etnomuzykolożka. Wprowadzi nas w głębokie rejestry antropologii milczenia, analizując tabu akustyczne oraz ciszę rytualną jako nienaruszalne sacrum, które w dawnych wspólnotach chroniło tożsamość i duchowość.
- Rejestr ekologiczny: dr Robert Losiak (UWr) – filozof i muzykolog, badacz ekologii akustycznej i krajobrazu dźwiękowego. Diagnozuje współczesny szum i bada metody świadomego projektowania przestrzeni publicznych przyjaznych dla ludzkiego ucha.
- Rejestr współczesny: Agnieszka Stulgińska – kompozytorka muzyki współczesnej. W swoich projektach zderza surowy field recording z orkiestrą, traktując organiczne mikro-dźwięki jako pełnoprawne, autonomiczne tworzywo artystyczne i unikalny instrument w partyturze.